Cookies accepteren

Wij zijn wettelijk verplicht om je toestemming te vragen voor het gebruik van cookies en je hier over te informeren.

Zonder cookies kunnen niet alle onderdelen van onze website functioneren. Daarom is het helaas niet mogelijk om onze website te bezoeken als je geen cookies accepteert.

Cookies accepteren

Wat zijn cookies?

Cookies zijn kleine bestandjes die informatie over sitebezoek bevatten. Deze bestandjes worden op je computer geplaatst en zijn veilig. Ze kunnen nooit worden gebruikt om privégegevens van je computer uit te lezen of om wachtwoorden te onderscheppen. Cookies zijn ook niet in staat om een computer te infecteren met een virus. Bijna elke website gebruikt deze kleine bestandjes.

Lees meer

Wij gebruiken cookies voor:

Klik hier voor meer informatie over cookies.

Vaderschap heeft geen status

Bronvermelding: Gertjan de Jong, september 2011 De Oogst, www.deoogst.nl 

Vaderschap is een thema dat psycholoog Rob Hondsmerk al jarenlang bezighoudt. Sinds kort is hij van start gegaan met Generatio, een stichting die als doel heeft om het contact tussen generaties te bevorderen. Ook wil hij vaders stimuleren om hun taak als vader serieus te nemen. ‘Veel vaders zijn nog steeds aan het puberen.’ 

Zelf is Rob Hondsmerk een trotse vader van vier dochters. Nadat zijn vrouw en hij twee dochters hadden gekregen, spraken ze erover hoe ze verder moesten als gezin. Is het in een samenleving die steeds vijandiger staat tegenover het christelijk geloof nog wel verantwoord om meer kinderen te krijgen? Tot ze zich realiseerden: ons land heeft juist behoefte aan christenen met ruggengraat, mannen en vrouwen die Gods Woord kennen en daaruit leven. ‘Zending begint in je eigen huis.’
‘Mijn dochters hebben mij geduld geleerd’, zegt Rob. ‘Vrouwen hebben een heel andere manier van communiceren dan mannen. Mannen zijn gericht op feiten en oplossingen. Bij vrouwen is praten veel minder doelgericht, ze willen gewoon dat je aandacht voor ze hebt.’ Hij probeert dan ook bewust de tijd te nemen voor zijn dochters. Voor gesprekken, maar ook voor stoeien en ‘gek doen’. Vooral zijn jongste dochter is daar dol op. Lachend: ‘Ze zegt wel eens dat ze mij de leukste vader van de wereld vindt.’
‘Ik geloof niet in grenzeloos opvoeden. Kinderen hebben juist behoefte aan duidelijke regels en grenzen. Ik merk ook dat mijn dochters die duidelijkheid waarderen. Hoewel, mijn oudste dochters vinden sommige regels te overdreven. Dat mag ook, zolang ze mij wel als vader blijven respecteren.’

Land zonder ziel
Rob Hondsmerk was jarenlang directeur van stichting Chris, een telefonische hulpdienst voor kinderen en tieners. Hij hoorde er regelmatig verhalen over eenzaamheid, verwaarlozing en misbruik. Verhalen die hem deden beseffen hoe belangrijk het is voor een kind om een liefdevolle, betrokken vader te hebben. En: hoe faliekant vaders vaak tekortschieten – ook in christelijke gezinnen. Hij realiseerde zich dat vaders een samenleving kunnen bouwen en verwoesten.
‘We zijn een land geworden zonder ziel, zonder identiteit en dat is mede te danken aan afwezige vaders. Mannen weten niet meer wat het betekent om vader te zijn. Ik wil niet zeggen dat het vroeger zoveel beter was – in de vijftiger jaren had je ook genoeg vaders die geen wezenlijke band met hun kinderen hadden – maar vaders waren toen nog wel zichtbaar. Het was veel vanzelfsprekender dat je als gezin regelmatig samenkwam.’
‘Veel mensen hebben in hun jeugd inspirerende voorbeelden van volwassenen gemist en vluchten nu in de jeugd. Laatst hoorde ik van een jongen die net klaar was met een hbo-opleiding. Hij had nog geen zin in een vaste baan en wilde zich nog niet settelen. Eerst wilde hij reizen en wat van de wereld zien. Ik zeg niet dat reizen verkeerd is, maar het kan wel een vlucht zijn. We worden steeds vroeger puber en steeds later volwassen. Veel vaders zijn nog steeds aan het puberen. Ze zijn getrouwd, hebben kinderen, maar leiden verder hetzelfde leven als toen ze nog vrijgezel waren.’

Het gevolg: kinderen en tieners missen identificatiefiguren. ‘Per maand verlaten zo’n vierhonderd tieners de kerk. Het probleem is echt niet dat de kerkdiensten saai zijn of dat Gods Woord geen zeggingskracht meer heeft. Tieners vandaag zeggen: “Vertel me duidelijk wat je geloof inhoudt, dan toets ik aan je leven of het klopt.”

Niet inwisselbaar
Waarom praat hij eigenlijk over afwezige vaders en niet over afwezige moeders? ‘Moeders voelen van nature een diepe verbondenheid met hun kind, omdat het uit henzelf is voortgekomen. Moeders hebben in die negen maanden zwangerschap al een band opgebouwd met hun baby. Als een peuter pijn heeft, roept het om “mama”, dat zit er gewoon ingebakken. Een vader moet veel meer zijn best doen om die band te leggen.’
‘Waarom veel vaders die moeite niet nemen? Veel vaders weten gewoon niet hoe ze een band met hun kind moeten leggen. Anderzijds spelen ook luiheid en egoïsme een rol. In het stereotype beeld van vader die achter de krant duikt en wil dat zijn pantoffels worden gebracht, zit zeker een kern van waarheid. Mannen zijn van nature gericht op gemak en comfort. Paulus roept ons in Efeze 5:25 echter op om ons leven te geven zoals Christus Zijn leven voor de gemeente gaf. Dat vraagt zelfverloochening.’

Het is van fundamenteel belang om die oproep te gehoorzamen, zegt Rob. ‘Een vader mag thuis niet verborgen en passief blijven. Samen met zijn vrouw laat hij het beeld van God zien. God heeft het zo bedacht dat mannen en vrouwen elkaar aanvullen. Het is flauwekul dat ze precies hetzelfde kunnen en dus eigenlijk inwisselbaar zijn. Vrouwen zijn over het algemeen veel geduldiger van aard. Ze hebben er geen moeite mee om eindeloos dingen voor te doen. Mannen zijn meer van de duidelijkheid, regels stellen – dat biedt een kind veiligheid om zich te ontwikkelen. Thuis heb je het allebei nodig.’

Goede voorbeelden
En niet alleen thuis, vindt Rob. ‘In het onderwijs raakt de verhouding tussen man en vrouw steeds meer uit balans. En ook op zondagsscholen zijn het vooral de vrouwen die lesgeven. Of die taak beter bij hen past? Leuterkoek, de meeste mannen hebben er gewoon geen zin in. Al die kinderen vinden ze maar lastig.’
‘Voor zowel jongens als meisjes is het belangrijk dat ze onderwijs krijgen van vrouwen én mannen. Veel meisjes hebben een vertekend beeld van relaties en seksualiteit. Dat komt omdat ze weinig voorbeelden hebben gezien van mannen die op een goede manier met vrouwen omgaan. Het zou toch fantastisch zijn als ze thuis een voorbeeld hebben van een betrokken vader, naast een goede meester op school en op de zondagsschool?’
‘En welke kerk geeft er concreet onderwijs over vaderschap? We spreken veel over onze hemelse Vader, maar verbinden daar nauwelijks consequenties aan voor ons eigen vaderschap. Het probleem is dat vaderschap weinig status heeft, veel minder dan een taak op het podium. Wie ziet het als je tijd en aandacht geeft aan je kinderen? Alleen God en je eigen vrouw en kinderen. Toch ligt thuis onze eerste verantwoordelijkheid. Paulus schrijft in Efeze 6:4: “En gij, vaders, verbittert uw kinderen niet, maar voedt hen op in de tucht en in de terechtwijzing des Heren.”

‘Het woordje “tucht” in deze tekst komt oorspronkelijk van het woordje “trekken”. Vergelijk het met een paard dat je aan zijn teugels naar je toetrekt. Bij sommige paarden is het heel belangrijk dat je tijdens het trekken dichtbij blijft en het paard in de ogen kijkt, bij andere paarden kun je de teugels veel meer laten vieren. Tucht heeft niets te maken met het uitoefenen van macht, maar alles met liefde. Je wilt een kind leiden op de weg van God.’

Adoptie van eenoudergezin
Kan God een afwezige vader vervangen? ‘Ja, dat kan Hij zeker, maar dat betekent niet dat wijzelf geen verantwoordelijkheid hebben. Er zijn steeds meer eenoudergezinnen in Nederland, ook in de kerk. Hebben we oog voor die gezinnen? Helpen we een alleenstaande moeder om haar kinderen groot te brengen?’
Volgens Rob Hondsmerk zou het goed zijn als een gezin met een vader en moeder zo’n eenoudergezin ‘adopteert’. ‘Ik bedoel dat een gezin hen regelmatig bezoekt, bijstaat en laat zien hoe je als man en vrouw met elkaar omgaat. Voor kinderen uit gebroken gezinnen is het heel belangrijk dat ze zien hoe je als man en vrouw op een gezonde en liefdevolle manier met elkaar leeft.’
Zelf is hij ervan overtuigd dat God een Vader is die voor hem zorgt. ‘Zo voelt het niet altijd, maar ik twijfel er niet aan. Het geloof is voor mij een weten, een kennen.’ Tegelijk merkt hij soms dat alleen weten niet genoeg is. ‘Ik heb veel verhalen gehoord van kinderen die door hun vader zijn misbruikt. Dan voel je je zo boos, zo machteloos. Juist omdat het vaders zijn die dit hun kinderen aandoen. Dat zijn momenten waarop ik het zelf niet meer weet en gewoon even wil uithuilen bij mijn hemelse Vader. Dan bid ik: “Wilt U laten mij laten merken hoe U het vaderschap heeft bedoeld? Hoe voelt het om een liefdevolle vader te hebben?” Op die momenten heeft God mij laten voelen dat Hij aanwezig is.’

Generatie op generatie
De Bijbel is voor Rob een dagelijkse inspiratiebron. Ook de nieuwe stichting Generatio is geïnspireerd op het onderwijs uit de Bijbel. ‘In de Bijbel zie je steeds hoe weer hoe belangrijk het is om Gods daden van generatie op generatie door te vertellen, bijvoorbeeld in Psalm 78. Ik bid dat God stichting Generatio gebruikt om het contact tussen de verschillende generaties te bevorderen.’
‘Het is opvallend dat de laatste profetie uit het Oude Testament over vaderschap gaat: “Hij zal het hart der vaderen terugvoeren tot de kinderen en het hart der kinderen tot hun vaderen, opdat Ik niet kome en het land treffe met de ban.” Hoe en wanneer God deze profetie precies gaat vervullen, weet ik niet. Maar dit gedeelte maakt wel duidelijk hoeveel waarde God hecht aan vaderschap. Het is in belang van ons land en de gemeente van Christus om het vaderschap uiterst serieus te nemen, anders zal God Zelf optreden.’