Cookies accepteren

Wij zijn wettelijk verplicht om je toestemming te vragen voor het gebruik van cookies en je hier over te informeren.

Zonder cookies kunnen niet alle onderdelen van onze website functioneren. Daarom is het helaas niet mogelijk om onze website te bezoeken als je geen cookies accepteert.

Cookies accepteren

Wat zijn cookies?

Cookies zijn kleine bestandjes die informatie over sitebezoek bevatten. Deze bestandjes worden op je computer geplaatst en zijn veilig. Ze kunnen nooit worden gebruikt om privégegevens van je computer uit te lezen of om wachtwoorden te onderscheppen. Cookies zijn ook niet in staat om een computer te infecteren met een virus. Bijna elke website gebruikt deze kleine bestandjes.

Lees meer

Wij gebruiken cookies voor:

Klik hier voor meer informatie over cookies.

Van generatie op generatie (volledige versie)

Vroeger was alles beter. Terug naar de spruitjeslucht van de jaren 50. Alles is retro in de mode en qua meubilair. Zomaar wat stellingen die in verschillende versies regelmatig voorbijkomen in ons leven, en ons ook wel worden opgedrongen door de reclame. Waar komt dat toch vandaan, die hang naar het verleden? Het is toch niet echt zo dat vroeger alles beter en mooier was? Nee, natuurlijk niet, maar in een tijd waarin iedereen zoekt naar waarheid, naar echtheid en naar dingen die er echt toe doen, ontkom je er niet aan om terug te kijken naar de dingen die vroeger belangrijk waren en zekerheid gaven. Nogmaals, het is niet zo dat alles beter was, of echter, maar toch….

Het doet mij vaak denken aan het feit dat God in Zijn Woord aangeeft dat we niet achterom moeten kijken naar wat vroeger is geweest en we “vergetende hetgeen achter ons ligt ons moeten uitstrekken naar wat voor ons ligt" (Fil.3:14). Dat lijkt duidelijk. Tegelijkertijd is God duidelijk dat we onze kinderen moeten inprenten wie Hij is en dat we niet mogen vergeten wat Hij in het verleden heeft gedaan. Hoe zit dat dan?

Beide is natuurlijk waar, het staat immers in Gods Woord. Alleen, hoe zit dat dan in de praktijk en hoe werkt dat in onze gezinnen?

Generaties
God is een God van generaties, Hij is de God van Abraham, Izaak en Jacob. En het laatste vers van het Oude Testament (Hij zal het hart der vaderen terugvoeren tot de kinderen en het hart der kinderen tot hun vaderen) in Maleachi 4:6 wordt direct gevolgd door het geslachtsregister van de Here Jezus in het Nieuwe Testament en de tekst wordt herhaald in Luc.1:17, waarmee ook in de Bijbel de generaties aan elkaar worden gekoppeld. Heden, verleden en toekomst horen bij elkaar. Keuzen gemaakt door grootouders hebben gevolgen voor kinderen en kleinkinderen, soms verstrekkende gevolgen! We weten inmiddels dat een echtscheiding van ouders voor de kinderen betekent dat ze 100% meer kans hebben om ook te gaan scheiden, dan kinderen van wie de ouders niet gescheiden zijn… Een vloek kan doorgaan van generatie op generatie, maar gelukkig een zegen net zo goed! Deze verbondenheid tussen de generaties geeft een enorme verantwoordelijkheid aan ouders en grootouders waarbij met name de laatste groep een vaak vergeten en ondergeschoven groep is in onze gemeenten. Ik wil hier wel pleiten voor een grotere betrokkenheid van opa’s en oma’s in onze gemeenten in het kinderwerk en andere plekken waar kinderen en jongeren bij elkaar komen! De verbintenis tussen de generaties kunnen we nergens zo mooi gestalte geven als in onze gemeenten, maar we doen het zo weinig. Een prachtig boek hierover is How to really love your grandchild van Ross Campbell.

Graag wil ik ook in dit artikel eens een keer extra aandacht geven aan de plaats die grootouders mogen en kunnen innemen in Gods denken over de generaties.

Grootouders
We vinden in de Bijbel een aantal voorbeelden van grootouders waarbij we het mooiste voorbeeld natuurlijk tegenkomen als Paulus schrijft aan Timotheüs: “En dan komt mij voor de geest uw ongeveinsd geloof, zoals het eerst gewoond heeft in uw grootmoeder Lois en uw moeder Eunike… (2 Tim. 1:5) Wat prachtig als anderen van je kunnen zeggen dat je een ongeveinsd geloof hebt! Ongeveinsd, dat is echt, authentiek, toetsbaar. En Paulus had dit gezien en wijst Timotheüs er op hoeveel waarde en invloed dit heeft voor Timotheüs’ zijn leven.  Wat een uitdaging voor grootouders: zo’n geloof hebben dat het zichtbaar echt is voor je kleinkinderen. Ik krijg van grootouders regelmatig de vraag wat ze moeten DOEN om hun kleinkinderen het evangelie door te geven. Meestal is mijn antwoord dat ze moeten ZIJN, echt zijn. De afstand tussen de leefwereld van kleinkinderen en hun opa’s en oma’s is vaak heel groot, hoewel er steeds meer opa’s en oma’s zijn die ook behoorlijk ‘digitaliseren’. Zo’n kloof overbrug je niet door dingen te doen die eigenlijk niet bij je passen. Natuurlijk mag je je best doen om hun wereld te begrijpen, maar dat zal toch nooit helemaal lukken. En natuurlijk onderneem je ook dingen met je kleinkinderen, zeker als ze klein zijn. Geniet daar vooral van en laat ook daarin je eigen christelijke leefstijl doorklinken zonder het er als een dictaat op te leggen. Ook voor grootouders is de kunst om het evangelie relevant te maken voor de generatie waar hun kleinkinderen toe behoren.

De wereld is veranderd ten opzichte van vroeger. Ook de verbondenheid tussen de generaties is sterk veranderd. Vroeger, een paar generaties terug, leefden de generaties met elkaar in direct contact. Het was vanzelfsprekend dat grootouders betrokken waren bij de opvoeding van hun kleinkinderen. Dat is niet meer. De contacten zijn veel minder frequent en ook de grootouders van nu zijn veel langer actief en ondernemend. Dat is natuurlijk prachtig, maar zoals zo vaak gooien we ook hier weer vaak kostbare dingen overboord om op zich goede dingen te verwerven.

Niet alle opa’s en oma’s moeten oppas-opa of –oma worden. Verre van dat. Maar al die opa’s en oma’s zijn wel veteranen in de opvoeding. Ze hebben hun sporen verdiend en vanzelfsprekend hun fouten gemaakt. Daar mogen we van leren en dat moeten we niet wegstoppen!

In Leviticus 19: 32 lezen: “Voor het grijze haar zult gij opstaan en aan de oude zult gij eer bewijzen en voor uw God zult gij vrezen.” Ergens doen we iets niet goed, denk ik.  De eerbied en respect voor ouderen zijn in veel gevallen, ook onder invloed van de maatschappelijke ontwikkelingen, ver weggezakt. We zien in onze gemeenten gelukkig veel veteranen en ze krijgen ook taken, veel zijn oudsten of diaken. Maar ik zie er maar weinig in het kinderwerk en tienerwerk, alsof ze niet meer relevant zouden zijn daarvoor! Hoeveel kinderen hebben geen opa of oma, hoeveel tieners hebben geen idee van de wereld van ouderen! Hier ligt mijns inziens nog een prachtige uitdaging. Vrijwel iedere gemeente heeft een gebrek aan kinderwerkers en jongerenwerkers, ligt hier geen oplossing? Henk Binnendijk heeft tot op late leeftijd op de EO-jongerendag gesproken en was daar heel relevant!

Dat inprenten en vertellen van verhalen van God, is iets dat ouderen geweldig kunnen! Vertellen uit je eigen leven is realiteit, ook voor kleinkinderen. Natuurlijk moet je dat niet te vaak blijven herhalen want dan luisteren ze niet meer (daar heb je opa weer…) maar dat ongeveinsde geloof laat zijn sporen na, hoe dan ook.

En als je kleinkinderen komen logeren, welke muziek draai je dan, welke boekjes lees je voor of welke TV-programma’s zet je aan? Daar kun je met weinig moeite veel bereiken en het vindt op jonge leeftijd vaak gemakkelijk ingang.

Daarnaast is er natuurlijk de voorbede. Heel veel grootouders hebben wat meer tijd gekregen als hun werkzame leven er op zit. Dat wordt weliswaar weer snel ingevuld in veel situaties, maar toch kunnen ze vaak meer tijd besteden aan voorbede voor kinderen en kleinkinderen. De verhalen zijn bekend van grote Godsmannen en -vrouwen die tot geloof kwamen door het jarenlange aanhoudende gebed van hun grootouders! Dat mogen grootouders nooit onderschatten.

Ouders
Over de opvoedingsverantwoordelijkheid van ouders zijn natuurlijk boeken vol geschreven, dat ga ik hier niet kort over doen, maar een paar opmerkingen in het verlengde van de rol van grootouders wil ik wel maken. In ons programma Family Builders besteden we veel aandacht aan het feit dat je als ouders een bewuste keus moet maken in wat je doorgeeft aan je kinderen. Je hebt als ouders je geestelijke, emotionele en sociale bagage meegekregen van jouw ouders, de grootouders van je kinderen. Hoe bepaal je wat je doorgeeft? Je komt als vader immers uit een ander nest dan moeder. Dat vraagt om een bewuste keus, geen automatisme! Stel dat je een geweldig erfgoed hebt meegekregen van je ouders, hoe geweldig is het dan om die zegen, heel bewust, door te mogen geven aan je kinderen, de volgende generatie. Dan gaat zegen door van generatie op generatie, precies zoals God het bedacht had. Maar andersom geldt ook: als je een bedroevend erfgoed hebt meegekregen en je doet daar niets aan, loop je grote kans dat je hetzelfde doet bij je eigen kinderen en gaat in zekere zin de vloek door van generatie op generatie. Dat moeten we niet willen (en we kunnen dat ook doorbreken!), en daarom vraagt opvoeding in Gods ogen de volle betrokkenheid van beide ouders in het kiezen van opvoedingsstijl, principes en doorgeven van Gods principes! Een duidelijk boek daarover is Uw Erfgoed, van Otis Ledbetter en Kurt Bruner. 

Kinderen en jongeren
Het artikel zou niet af zijn als we niet ook aan de laatste generatie aandacht besteden. Ook daarover geeft de bijbel ons voldoende informatie om mee verder te kunnen. In de eerste plaats gericht op jongeren zelf als het gaat om gehoorzaamheid.  Dat is natuurlijk heel ouderwets, maar “Kinderen weest uw ouders gehoorzaam (in de Here) want dat is recht” (Ef.6:1) staat er zonder verdere uitzonderingen. Het is recht wil zeggen: zo hoort het gewoon. We zijn het een beetje kwijtgeraakt, maar Jezus volgen betekent ook gewoon dat je bepaalde dingen moet. Dat is niet fijn, en we schermen het liefst met teksten als “daar waar de Geest des Heren is, is vrijheid“ enz. Maar als we Timotheüs lezen (niemand schatte u gering om uw jeugdige leeftijd….1 Tim.4:12 maar wat graag aangehaald!) dan vergeten we dat Paulus een hele lijst met opdrachten en vermaningen aan Timotheüs gaf, niet in het minst om een voorbeeld te zijn voor de gelovigen (idem 1 Tim.4). En dat op basis van wat hij gezien had in het leven van zijn grootmoeder en moeder. Prachtig toch?

Het komt voor de jongste generatie dus neer op kiezen. Net zoals voor de oudste generatie het geval was, en nooit anders is geweest! Al in Deuteronomium lezen we dat God ons voor de keuze stelt: ”…het leven en de dood stel ik u voor, de zegen en de vloek; kies dan het leven, opdat gij leeft, gij en uw NAGESLACHT…” (Deut.30:19)

Daarmee is de cirkel rond. Een keuze van de huidige generatie impliceert een vervolg keuze van de komende generatie. Je kinderen meenemen naar de hemel kan uiteindelijk niet, maar door nu de juiste keuzen te maken plavei je wel voor een groot deel de weg dat je kinderen en kleinkinderen ook de juiste keuze zullen maken! 

Dit artikel werd geschreven door Rob Hondsmerk, directeur van Stichting Generatio.